Voor wie werkt Think on Your Feet® niet?

Ik heb wel eens bij een training deelnemers gehad die er eigenlijk niet hadden moeten zitten. Het waren geen slechte deelnemers, maar ze hadden iets anders nodig.

Dat kost iedereen geld en het kost mij vooral geloofwaardigheid. Daarom liever van tevoren. Hieronder staan vier situaties waarin ik Think on Your Feet® zou afraden en waarom.

Twijfel je of jullie situatie erbij zit, plan dan een kennismakingsgesprek. Geen verkooppraatje. We bekijken samen of dit past bij jouw situatie.

Als iemand ernstige spreekangst heeft

Dit is de belangrijkste van de vier.

De training gaat over structuur en helderheid, niet over angstbegeleiding. Deelnemers leren hoe ze hun gedachten ordenen voordat ze beginnen te praten. Voor veel mensen met spanning werkt dat goed. Een deel van die spanning komt namelijk voort uit het niet weten waar je heen gaat.

Maar bij ernstige spreekangst is dat niet genoeg. Iemand die fysiek dichtklapt bij het idee van een groep heeft eerst iets anders nodig. Een aparte stress- of angsttraining kan dan aanvullend zijn en soms moet die eerst.

Je kunt dat lezen als een afwijzing, maar het is een volgorde. Wie zijn spanning onder controle heeft, haalt daarna veel meer uit twee dagen oefenen.

Wat ik in de praktijk doe: bij twijfel bespreek ik het vooraf met de deelnemer zelf. Niet met de leidinggevende. Dat gesprek duurt tien minuten en het is meestal binnen twee vragen duidelijk. Iemand die zegt dat hij het spannend vindt maar het wil leren, zit goed. Iemand die zegt dat hij hoopt dat het niet doorgaat, niet. Iemand die tegen zijn zin in een oefengroep zit, krijgt twee dagen bevestiging van wat hij al dacht.

Als je iemand beter wilt laten presenteren op een podium

Dit is de meest voorkomende verwarring en het is een terechte.

Een presentatietraining richt zich op het voorbereide moment: een verhaal opbouwen, slides maken, staan voor een zaal. Ook je stem en je houding horen daarbij. Dat is een vak en er zijn goede aanbieders voor.

Think on Your Feet® gaat over de momenten die je niet hebt voorbereid. De vraag in het overleg. De update die je ter plekke moet geven. De klant die iets vraagt waar je niet op rekende. Het grootste deel van je werkcommunicatie zit in die categorie en daar wordt zelden op getraind.

Er is overlap, want beide gaan over ordenen. Wat je hier leert, gebruik je daarna ook in voorbereide presentaties. Het duidelijkste voorbeeld zijn de vragen die tijdens of na afloop komen. Je verhaal had je voorbereid, die vragen niet. Daar heb je hier wel iets aan. Maar gaat het alleen om dat ene podiummoment, dan is een presentatietraining de betere keuze. Raakt diezelfde persoon in elk overleg de kern niet, dan is dit de juiste.

Er is een simpele test. Vraag de deelnemer wanneer hij voor het laatst dacht: dit ging niet goed. Noemt hij een presentatie, dan weet je genoeg. Noemt hij een vraag die hij niet zag aankomen, dan zit hij hier goed.

Als het team er zelf niet achter staat

Deze is commercieel de vervelendste en inhoudelijk de duidelijkste.

Twee dagen waarvan vier vijfde oefenen is, werkt alleen als mensen zich even onhandig durven te laten zien. Deelnemers oefenen met hun eigen situaties, voor de groep en krijgen daar feedback op. Wie daar tegen zijn zin zit, doet niet mee. Dat is geen onwil, zo reageren mensen nu eenmaal als ze ergens tegen hun zin zitten.

Ik merk het meestal binnen het eerste uur. En als het zo is, valt er in de rest van de twee dagen weinig aan te doen.

Wat wel werkt: laat deelname vrijwillig zijn. In de teams waar dat gebeurt zit de groep meestal alsnog vol, alleen zonder de mensen die er niet wilden zijn. Kun je dat niet regelen, voer dan eerst een ander gesprek. Niet met mij, maar met het team.

En wees eerlijk over de aanleiding. "We doen dit omdat de vergaderingen uitlopen" landt beter dan "we investeren in jullie ontwikkeling". Volwassen mensen horen het verschil en het eerste is te controleren.

Als je hoopt dat één training het gedrag verandert

Eén training verandert zelden iets. Dat is de harde waarheid over dit soort programma's. Ik zeg het liever zelf dan dat je het later ontdekt.

Wat twee dagen wel doen: mensen krijgen formules waarmee ze hun verhaal ordenen. Ze oefenen er genoeg mee om ze de volgende dag te durven gebruiken. Wat twee dagen niet doen: ervoor zorgen dat ze het over drie maanden nog gebruiken.

Dat laatste hangt af van wat jij erna organiseert. Een half uur in het teamoverleg waarin twee mensen laten zien wat ze gebruiken, doet meer dan een extra dag. Het hoeft niet groot te zijn. Eén vaste vraag in het overleg is al genoeg: kun je dat even in drie punten zeggen.

Van mijn kant kan daar iets bij. Een terugkommoment van twee uur waarin we nog één keer overal doorheen gaan, het liefst een week of zes later. Dat zit niet standaard in een voorstel, dus je moet het vragen. Is er geen ruimte om er na afloop op terug te komen, dan zou ik het geld anders besteden.

Waaraan je herkent dat het wel past

Dan nu de andere kant, want anders is dit artikel niet eerlijk.

Het past als mensen inhoudelijk sterk zijn en dat in het moment niet overbrengen. De specialist die in de wandelgang precies uitlegt hoe het zit. En in het overleg blijft hangen in de aanloop.

Het past als je vergaderingen uitlopen zonder dat er een besluit valt.

En het past als de mensen die gehoord worden niet degenen zijn met het sterkste argument. Vaak zijn het degenen die het snelst een zin afmaken. Dat soort ongelijkheid is met een gedeelde manier van ordenen recht te trekken.

Er is nog een signaal dat je makkelijk over het hoofd ziet. Let op wat er na het overleg gebeurt. Vindt de echte discussie in de wandelgang plaats? Volgen er drie mails om te verduidelijken wat er bedoeld werd? Dan is er in de kamer zelf iets niet overgekomen.

Nog één ding dat niet in het rijtje hierboven past maar wel telt. Ligt de kern van het probleem in onderling wantrouwen, dan lost helderder verwoorden dat niet op. Je traint dan de vorm terwijl het aan de relatie ligt.

Herken je dat, bekijk dan wat een traject voor teams inhoudt of lees eerst wat Think on Your Feet is. Wil je eerst weten wat het kost, lees dan wat een communicatietraining kost of open programma of incompany. Alle artikelen staan in de kennisbank.

Veelgestelde vragen

Is dit geschikt voor mensen met spreekangst?

Bij lichte spanning vaak wel. Een deel daarvan komt voort uit het niet weten waar je heen gaat. Structuur neemt dat deel weg. Bij ernstige spreekangst is het niet genoeg: de training richt zich op helderheid en ordenen, niet op angstbegeleiding. Een aparte stress- of angsttraining kan dan aanvullend nodig zijn. Bespreek het bij twijfel vooraf met de deelnemer zelf.

Werkt dit ook voor technische mensen?

Ja. Wie veel weet, wil vaak volledig zijn en volledigheid kost tijd die de luisteraar niet heeft. Kiezen wat je weglaat is te leren.

Is dit niet gewoon een presentatietraining?

Nee. Een presentatietraining gaat over het voorbereide moment: opbouw, slides, staan voor een zaal. Deze training gaat over de momenten zonder voorbereiding. De vraag in het overleg, de update die je ter plekke geeft, de onverwachte vraag van een klant. Wat je leert werkt ook in een voorbereid verhaal. Vooral in de vragenronde erna, want die kun je niet voorbereiden. Maar gaat het alleen om het podium, dan is een presentatietraining de betere keuze.

Wat levert het op als het wel past?

Waar het op mikt is dit: rustiger blijven als er wordt doorgevraagd, doordat de volgorde het werk doet in plaats van je zenuwen. En kortere updates, met vaker een besluit aan het eind. Wat ik er niet bij lever is bewijs in cijfers. Er is nog geen Nederlandse meting en ik zet liever geen getal neer dat ik niet kan onderbouwen.

Wat als een deelnemer het niets vindt?

Dat gebeurt en het is meestal binnen het eerste uur zichtbaar. In vrijwel alle gevallen die ik meemaakte zat daar een reden achter die niets met de inhoud te maken had. Iemand was gestuurd of had iets anders verwacht. Daarom wil ik vooraf scherp hebben wie er in de groep zit en spreek ik het liefst een of twee deelnemers zelf, in plaats van alleen degene die inkoopt.